6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen 35/A ve 35/C maddeleri ile kripto varlık hizmet sağlayıcılarının listeleme ve delist (listeden çıkarma) süreçlerine ilişkin yazılı politikaların paylaşılması zorunlu hale gelmiştir. Bu doğrultuda Paribu olarak kullanıcılarımıza şeffaf, güvenilir ve sürdürülebilir bir işlem ortamı sunmak amacıyla hem değerlendirme kriterlerimizi hem de operasyonel süreçlerimizi açıkça paylaşmaktayız.
1. Listeleme değerlendirme süreci
Paribu’da kripto varlıkların listelemeye alınması süreci, hem başvuru bazlı değerlendirmeleri hem de Paribu’nun gerçekleştirdiği sistematik piyasa analizlerini kapsayacak şekilde yürütülür. Tüm projeler, çok boyutlu analiz, puanlama yöntemi ve niteliksel değerlendirme bileşenlerini bir araya getiren kapsamlı bir yaklaşımla incelenir. Finansal veriler, teknik yapı, topluluk dinamikleri ve regülasyon uyumu gibi geniş bir kriter yelpazesi dikkate alınarak hazırlanan değerlendirme sonuçları, Paribu Listeleme Komitesi tarafından karara bağlanır.
1.1. Finansal ve piyasa göstergeleri
- Token ekonomisi (Tokenomics): Arz-talep dengesi, dağıtım şeffaflığı, enflasyon oranı.
- Piyasa değeri (Market Cap), hacim ve derinlik: Günlük işlem hacmi, emir defteri likiditesi.
- Cüzdanlar arası token dağılımı: Dolaşımdaki arzın ve holder yapısının dağılım dengesi.
- Fiyat performansı: Geçmiş dönem fiyat hareketleri, volatilite, istikrar düzeyi.
- TVL: DeFi, NFT, Katman-2 gibi kullanım alanı olan proje ekosistemlerindeki toplam değer.
- TVL / Market cap oranı: DeFi, NFT, Katman-2 gibi kullanım alanı olan projelerde ekonomik verimlilik ve kullanım düzeyi.
1.2. Pazar erişimi ve kalitesi
- Market çeşitliliği: Listelendiği diğer merkezi kripto varlık platformları ve işlem paritelerinin sayısı.
- Kripto varlık platformu kalitesi: İşlem hacminin, güvenilir platformlarda ve wash-trade şüphesi taşımayan, manipülasyondan uzak sağlıklı piyasalarda oluşması.
1.3. Topluluk ve medya göstergeleri
- Sosyal medya kanallarındaki topluluk büyüklüğü ve etkileşim seviyesi.
- Topluluk yönetimi ve iletişim kalitesi.
- Yerel ve global ilgi analizi.
1.4. Teknik ve geliştirici aktivitesi
- Geliştirici sayfaları üzerinde geliştirme frekansı, açık kaynak katkıları, kod güncellemelerinin niteliği, geliştirici sayısı.
- Whitepaper dokümantasyonun açıklığı ve uygulanabilirliği.
- Üçüncü parti derecelendirme platformlarından alınan puanlar.
- Soğuk cüzdanlarda saklanabilir olması.
- İlgili kripto varlığın herhangi bir başka varlığın veya yasal hakkın sahipliğini temsil ediyorsa, bu hakların kullanılabilirliği.
1.5. Güvenlik ve şeffaflık
- Cüzdan adreslerini gizleyerek transfer işlemlerine imkan sağlayan nitelikte olmaması ve işlemlerin takip edilebilirliği.
- Blokzincir güvenlik denetimlerinden geçmiş olması ve üçüncü parti güvenlik platformlarından alınan güvenlik skorları.
- Kripto varlıkların güncelleme ve çatallanma işlemleriyle ilgili potansiyel güvenlik riskleri.
1.6. Regülasyon uyumu
- Kripto varlıkların Sermaye Piyasası Kurulu ve ilgili diğer otoritelerin düzenlemelerine, belirlenen esas ve sorumluluklara tam uyum sağlaması.
- AML/KYC politikalarına uygunluk.
- Projenin hukuki durumunun açık ve net olması; dayanak varlığın ihracına ve alım-satımına ilişkin herhangi bir yasak veya sınırlama bulunmaması.
- Kripto varlığın Türkiye ve yurt dışındaki düzenleyici gereklilikleri karşılaması ve gerekli onay süreçlerine uygun olması.
- İlgili taraflar ve ilişkili kişi/kuruluşların çıkar çatışması yaratacak şekilde projede yer almaması.
1.7. Fan Token değerlendirmesi
- Token sahiplerine sağlanan ayrıcalıklar ve etkileşim imkanları (oy hakkı, özel etkinlik erişimi vb.)
- Kulüp itibarı, marka gücü ve taraftar ekosisteminin genişliği ve etkileşim potansiyeli.
- Taraftar bağlılığı, dijital erişim kapasitesi ve kamuoyundaki görünürlüğü.
Diğer prensipler
- Proje ekiplerinden listeleme ücreti talep edilmez.
- Gizlilik temelli kripto varlıklar veya güvenlik açığı olan projeler listelenmez.
- Kullanıcı güvenliği, şeffaflık ve düzenleyici uyum temel önceliklerdir.
Box kategorisi nedir?
Paribu’da listelemeye alınan projeler, değerlendirme puanlaması ve olgunluk seviyelerine göre iki ayrı segmentte ele alınır:
Standart listeleme
- Piyasa erişimi yüksek, işlem hacmi güçlü, teknik altyapısı olgunlaşmış, geniş topluluk desteğine sahip ve sürdürülebilir büyüme göstergeleri sunan projeler.
Box etiketi ile listeleme
- Gelişimini erken aşamada sürdüren, yakın zamanda piyasaya sürülmüş ya da sınırlı erişime sahip ancak potansiyel vadeden projeler.
- Bu kategori, projelerin kullanıcıyla erken teması için destekleyici bir alan sunar. Gerekli gelişim sağlandıkça box etiketi periyodik analiz süreçleriyle yeniden değerlendirilir.
2. Listeleme operasyon süreci
Listeleme Komitesi tarafından onaylanan projelerin platformda aktif hale getirilmesi için aşağıdaki operasyonel adımlar izlenir. Bu süreçler, yalnızca değerlendirme ve onay süreci tamamlanmış projeler için uygulanır.
2.1. Teknik entegrasyon
- Cüzdan entegrasyonu yapılır, yatırma ve çekme altyapısı oluşturulur.
- Piyasa konfigürasyonları ve kripto varlık çekim/transfer ücretleri tanımlanır.
2.2. Duyuru ve hazırlık
- Kullanıcılar sosyal medya, blog ve push bildirimlerle yatırma işlemleri açılmasıyla bilgilendirilir.
- Sosyal medya duyuruları ile birlikte destek ekibi iç bilgilendirme alır.
- Platform üzerinde listelenecek kripto para için yatırma işlemleri açılır.
2.3. Piyasa açılışı
- Yatırma işlemleri açıldıktan sonra piyasa açılışı için ayrıca sosyal medya duyuruları yapılır.
- Önceden duyurulan işlem çiftlerine ait piyasa tahtaları aktif hale getirilir ve kullanıcıların alım-satım işlemleri başlatılır.
- Çekim işlemleri kullanıcılar için aktif hale getirilir.
3. Periyodik değerlendirme
Listelenen tüm kripto varlıklar, çeyreklik periyotlarla Listeleme Değerlendirme Süreci kriterleri doğrultusunda yeniden puanlanır ve analiz edilir. Bu değerlendirmeler sonucunda:
- İlgili kripto varlık kurum içi izleme listesine alınabilir.
- Düşük performans göstermeyen ve güvenlik açığı olmayan projeler aynı statüde kalır.
- Yüksek performans gösteren projeler için box etiketi kaldırılabilir.
- Performansı ciddi şekilde düşen veya güvenlik açığı tespit edilen projeler için delist süreci başlatılır.
4. Delist (listeden çıkarma) değerlendirme süreci
Delist süreci, aşağıdaki nedenlerle başlatılabilir:
- Regülasyon ihlalleri ve topluluğu yanıltmaya yönelik eylemler,
- Uzun süreli düşük hacim ve ilgi,
- Proje altyapısında tespit edilen güvenlik zafiyetleri veya siber saldırılar,
- Periyodik puanlama ve değerlendirme sonucu minimum eşik puanın altında kalması,
- Diğer kripto işlem platformlarında yaygın delist kararları.
Delist süreci aşamaları:
- Listeleme Değerlendirme Süreci kriterlerini karşılamayan kripto varlıklar kurum içi izleme listesine alınır ve haftalık olarak analiz edilir. Kriterleri karşılamaya devam etmeyen varlıklar için delist süreci Listeleme Komitesi kararı ile başlatılır.
- Delist sürecine ilişkin yatırma işlemlerinin durdurulması ve piyasa kapanışı için tarih bilgileri önceden duyuru kanalları üzerinden paylaşılır.
- Yatırma işlemleri duyurularda belirtilen tarihlerde durdurulur.
- Alım-satım işlemleri duyurularda belirtilen tarihlerde kapatılır, aktif emirler iptal edilir.
- Kullanıcıların fonlarını çekmeleri için 6 ay süre tanınır.
- Teknik zorunluluk olduğu durumlarda ağ taşıma ya da bridge desteği sunulur.
5. Güvenlik, şeffaflık ve mevzuata uyum
Belirtilen tüm süreç ve kriterler, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na 26.06.2024 tarihli 7518 sayılı Kanunla eklenen 35/A ve 35/C maddeleri, ayrıca 13 Mart 2025’te yayımlanan SPK'nın “Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ (III-35/B.1)” hükümleri doğrultusunda oluşturulmuştur. Böylece Paribu, kripto varlıklar için teknik ve ekonomik sürdürülebilirliği gözeterek regülasyonlara tam uyumlu şekilde şeffaf ve güvenli bir listeleme süreci yürütmektedir.