1. Amaç
Bu prosedür, Paribu Kripto Varlık Alım Satım Platformu A.Ş.’de (“Paribu”) işlem görecek kripto varlıkların listeleme ve listeden çıkarma süreçlerinin nasıl yürütüleceğini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Prosedürün temel amacı; yatırımcıların korunması, işlemlerde şeffaflığın sağlanması, piyasa güvenliği ile adil ve nesnel bir değerlendirme sürecinin oluşturulmasıdır.
2. Kapsam ve Dayanak
Bu prosedür, platformda listelenmek istenen kripto varlıkların nasıl değerlendirileceği, hangi şartlarla listeye alınacağı, hangi durumlarda listeden çıkarılacağı veya geçici olarak işlemlerinin durdurulacağı açıklanmıştır. Ayrıca bu süreçte görev alan birimlerin sorumlulukları ile kullanıcıların nasıl bilgilendirileceğine dair esaslar da prosedür kapsamında yer almaktadır.
Bu prosedür, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile kripto varlıklarla ilgili Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında çıkarılan ikincil düzenlemeler uyarınca, kripto varlıkların listeleme ve listeden çıkarma süreçlerine ilişkin yazılı prosedür oluşturulması yükümlülüğü kapsamında hazırlanmıştır.
Paribu, kullanıcılarına şeffaf, güvenilir ve sürdürülebilir bir işlem ortamı sunmak amacıyla; kripto varlıkların platformda listelenmesine, listeden çıkarılmasına, askıya alınmasına ve yeniden işlem görmeye başlamasına ilişkin hem değerlendirme kriterlerini hem de operasyonel süreçlerini bu prosedür aracılığıyla açık şekilde kamuoyuyla paylaşmaktadır.
3. Tanımlar
| Paribu | : | Paribu Kripto Varlık Alım Satım Platformu A.Ş. |
| Platform | : | Paribu Kripto Varlık Alım Satım Platformu A.Ş. tarafından işletilen, kripto varlık alım satım hizmeti sunulan işlem ortamı |
| Listeleme | : | Bir kripto varlığın Platform üzerinde alım satım işlemlerine açılması süreci |
| Listeden Çıkarma | : | Platformda işlem gören bir kripto varlığın alım satım işlemlerine kapatılmasını ve işlem çiftlerinden kaldırılması |
| Askıya Alma | : | Kripto varlıkla ilgili işlemlerin geçici olarak durdurulması |
| Kanun | : | 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu |
| SPK | : | Sermaye Piyasası Kurulu |
| Tebliğler | : | Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayımlanan III-35/B.1 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ ile III-35/B.2 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Çalışma Usul ve Esasları ile Sermaye Yeterliliği Hakkında Tebliğ |
| MKK | : | Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. |
4. Genel Esaslar
4.1. Kripto Varlık Listeleme ve Listeden Çıkarılmasına Süreçlerine İlişkin Genel İlkeler
Kripto varlıkların platformda listelenmesine, listeden çıkarılmasına, askıya alınmasına veya yeniden işleme açılmasına ilişkin tüm süreçler aşağıdaki temel ilkelere uygun olarak yürütülür:
| Şeffaflık | : | Listeleme ve listeden çıkarma kararları, kamuya açık, objektif ve denetlenebilir kriterlere dayalı olarak alınır. Kullanıcılar, önemli değişiklikler hakkında önceden bilgilendirilir. |
| Yatırımcıların Korunması | : | Kripto varlıkların güvenli, dürüst ve adil bir işlem ortamında işlem görmesi hedeflenir. Kullanıcıların menfaatlerinin korunması süreç boyunca önceliklidir. |
| Nesnellik ve Tarafsızlık | : | Değerlendirmeler, teknik, hukuki ve finansal açılardan belirlenen kriterlere göre yapılır. Süreç, kişisel veya kurumsal çıkar gözetilmeksizin yürütülür. |
| Sürdürülebilirlik ve Uyum | : | Listeleme ve listeden çıkarma süreçleri; ilgili yasal düzenlemelere, SPK mevzuatına, uluslararası standartlara ve Paribu’nun iç düzenlemelerine uyumlu şekilde gerçekleştirilir. |
| İzlenebilirlik ve Belgeli Süreç | : | Tüm başvurular ve karar süreçleri yazılı olarak belgelenir, izlenebilirlik sağlanır. Gerekli durumlarda ilgili düzenleyici otoritelere sunulabilecek şekilde arşivlenir. |
| Risk Temelli Yaklaşım | : | Kripto varlıkların işlem görmeye devam edip etmeyeceği yönündeki değerlendirmelerde; piyasa riski, operasyonel risk, yasal risk, teknoloji riski ve itibari risk dikkate alınır. |
4.2. Listeleme Esasları
4.2.1 Listeleme Değerlendirme Süreci
Paribu’da kripto varlıkların listelenmesi, hem başvuru bazlı değerlendirmeleri hem de Paribu’nun gerçekleştirdiği sistematik piyasa analizlerini kapsayacak şekilde yürütülür. Tüm projeler, çok boyutlu analiz, puanlama yöntemi ve niteliksel değerlendirme bileşenlerini bir araya getiren kapsamlı bir yaklaşımla incelenir. Finansal veriler, teknik altyapı, ilgili kripto varlığın topluluk dinamikleri ve regülasyonlara uyumu da dahil olmak üzere geniş bir kriter yelpazesi dikkate alınarak değerlendirme sonuçları hazırlanır. Bu sonuçlar, Yönetim Kurulu tarafından oluşturulan Paribu Listeleme Komitesi tarafından karara bağlanır.
Listeleme ve listeden çıkarma prosedürü çerçevesinde listelemeye uygun görülen kripto varlıklara yönelik güncel liste ile Kripto Varlık Listeleme ve Listeden Çıkarma Prosedürü, Paribu’nun internet sitesinde yayımlanır. Son altı ay içerisinde yayımlanan listeler tarihsel bazda geriye dönük tarama yapılabilecek şekilde erişime açılmaktadır.
Kripto Varlık Listeleme ve Listeden Çıkarma Prosedürü yılda en az bir kez Paribu tarafından gözden geçirilir. Paribu, listelediği kripto varlıkların ve bu kripto varlıkların ilk satış ya da dağıtımını yapan şirket veya proje sahibinin mali gücü, siber güvenlik açıkları, yurt içi ve yurt dışı mevzuata uyumu veya müşteri mağduriyetine sebep olabilecek nitelikteki teknolojik veya altyapısal sorunları takip etmekte ve listeleme prosedürünü bulgularına göre güncelleme yapmaktadır.
Listelenen kripto varlıklar Paribu tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.’ye bildirilmektedir.
4.2.1.1. Finansal Göstergeler ve Piyasa Dinamikleri
| Token Ekonomisi (Tokenomics) | : | Kripto varlığın arz-talep dengesi, toplam arz ve dağıtım yapısının şeffaflığı, enflasyon kontrol mekanizmaları ve fiyat belirleme algoritmalarının mevcudiyeti incelenir. |
| Piyasa Değeri, Hacim ve Likidite | : | Günlük işlem hacmi, işlem gördüğü platform sayısı ve bu platformlardaki likidite seviyesi değerlendirilir. Piyasa değeri ile birlikte projeye olan genel piyasa ilgisi dikkate alınır. |
| Arz Yapısı | : | Dolaşımdaki arz miktarı, toplam arzın sınırlandırılmış olup olmadığı ve bu arzın zaman içerisindeki planlaması analiz edilir. |
| Cüzdan Dağılımı | : | Dolaşımdaki token’ların yatırımcılar arasındaki dağılım dengesi, yoğunlaşma riski ve merkeziyet durumu değerlendirilir. |
| Fiyat Performansı | : | Varlığın geçmiş dönem fiyat hareketleri, volatilite düzeyi ve fiyat istikrarı gibi göstergeler göz önünde bulundurulur. |
| Toplam Kilitli Değer (TVL) | : | Eğer kripto varlık, DeFi, NFT, Katman-2 gibi bir ekosistem içinde yer alıyorsa, bu alanlardaki toplam kilitli varlık (TVL) değeri analiz edilir. |
| TVL / Market Cap Oranı | : | TVL’nin piyasa değerine oranı dikkate alınarak, projenin ekonomik verimliliği ve gerçek kullanım potansiyeli değerlendirilir. |
| İşlem Hızı ve Maliyetleri | : | İlgili kripto varlığın işlem onay süresi, blok zinciri altyapısındaki verimlilik düzeyi ve işlem ücretleri gibi teknik performans göstergeleri göz önüne alınır. |
4.2.1.2. Pazar Erişimi ve Kalitesi
| Market Çeşitliliği | : | Kripto varlığın listelendiği merkezi kripto varlık alım satım platformlarının sayısı ve bu platformlardaki işlem paritesi çeşitliliği dikkate alınır. Geniş pazar erişimi, varlığın likiditesi ve piyasa kabulü açısından olumlu değerlendirilir. |
| Platform Kalitesi ve Piyasa Güvenilirliği | : | Kripto varlığın işlem hacmi yüksek olsa dahi, bu hacmin güvenilir ve düzenli denetime tabi platformlarda oluşup oluşmadığı, yapay işlem (wash trading) şüphesi taşıyıp taşımadığı ve piyasanın manipülasyondan arındırılmış olup olmadığı incelenir. Ayrıca, ilgili kripto varlığın fiyat manipülasyonuna veya kullanıcı mağduriyetine yol açabilecek yapısal riskler taşıyıp taşımadığı değerlendirilir. Böyle bir riskin varlığı halinde, Paribu tarafından uygulanabilecek önleyici veya düzeltici önlem mekanizmalarının bulunup bulunmadığı da dikkate alınır. |
| Saklanabilirlik | : | Kripto varlığın Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş kripto varlık saklama kuruluşları tarafından saklanabilir nitelikte olup olmadığı değerlendirme kapsamında dikkate alınır. |
4.2.1.3. Topluluk ve Medya Göstergeleri
| Topluluk Büyüklüğü ve Etkileşim | : | Twitter, Telegram, Discord, Reddit, Medium gibi sosyal medya ve iletişim kanallarındaki takipçi sayısı, aktiflik düzeyi ve kullanıcı etkileşimi değerlendirilir. Organik büyüme eğilimleri ve topluluk dinamizmi göz önünde bulundurulur. |
| Topluluk Yönetimi ve İletişim Kalitesi | : | Projenin, topluluğu ile olan iletişimde ne derece şeffaf, düzenli ve katılımcı bir tutum sergilediği; kullanıcı geri bildirimlerine verdiği tepkiler; kriz yönetimi ve bilgilendirme pratikleri incelenir. |
| Yerel ve Küresel İlgi | : | Kripto varlığa yönelik Türkiye pazarındaki kullanıcı ilgisi ile birlikte küresel çapta tanınırlığı, bilinirliği ve kullanıcı sayısı dikkate alınır. |
| Adil Yönetişim Yapısı | : | Kripto varlığın akıllı sözleşmeleri ve protokol yapısı, proje sahibine tek taraflı ve olağanüstü müdahale yetkisi sağlayacak şekilde tasarlanmamış olmalıdır. Merkeziyetsizlik düzeyi ve yönetişim mekanizmalarının şeffaflığı önem arz eder. |
| Kullanıcıya Tanınan Haklar | : | Kripto varlık, kullanıcılarına herhangi bir mali, yönetsel veya teknolojik hak tanıyor ise, bu hakkın niteliği, uygulanabilirliği ve sürdürülebilirliği değerlendirme kapsamına alınır. |
4.2.1.4. Teknik ve Geliştirici Aktivitesi
| Geliştirici Aktivitesi | : | Projenin GitHub veya benzeri geliştirici platformlarındaki aktivite düzeyi, geliştirme sıklığı, açık kaynak katkıları, kod güncellemelerinin içeriği ve aktif geliştirici sayısı değerlendirilir. |
| Dokümantasyon Kalitesi | : | Whitepaper ve diğer teknik belgelerin açıklığı, bütünlüğü ve teknik içeriğin uygulanabilirliği dikkate alınır. Belgelerde projenin vizyonu, teknolojik mimarisi ve token ekonomisine dair yeterli bilginin sunulmuş olması beklenir. |
| Bağımsız Değerlendirme Skorları | : | Projenin üçüncü parti derecelendirme kuruluşlarından (örneğin: CertiK, TokenInsight vb.) aldığı teknik ve güvenlik değerlendirme puanları dikkate alınır. |
| Akıllı Sözleşme İçeriği ve Doğruluğu | : | Kripto varlığın türüne ve hukuki niteliğine göre, akıllı sözleşmelerde bulunması gereken asgari unsurlar (örneğin: arz sınırı, kilit mekanizmaları, yönetişim hakları, transfer kısıtları vb.) incelenir. Sözleşmelerin denetlenmiş (audited) olması ve kamuya açık şekilde doğrulanabilir nitelikte yayınlanmış olması tercih edilir. |
| Saklama Uygunluğu | : | Kripto varlığın teknik altyapısının, güvenli saklama hizmetlerine (soğuk cüzdan vb.) entegre edilebilir nitelikte olup olmadığı değerlendirilir. |
| Temsili Haklara İlişkin Teknik Uygunluk | : | İlgili kripto varlık, herhangi bir diğer varlığı (menkul kıymet, emtia, fiziksel varlık) veya yasal hakkı temsil ediyor ise; bu temsil ilişkisinin teknik altyapı üzerinden şeffaf ve izlenebilir biçimde kurulmuş olup olmadığı ve bu hakların kullanıcı tarafından etkin şekilde kullanılabilirliği değerlendirme konusu yapılır. |
4.2.1.5. Güvenlik ve Şeffaflık
| Blokzincir Güvenlik Denetimleri | : | Kripto varlığın bağlı olduğu blokzincir altyapısının veya akıllı sözleşmelerinin bağımsız güvenlik denetim firmaları tarafından denetlenmiş olması ve denetim raporlarının kamuya açık şekilde paylaşılması tercih edilir. |
| Üçüncü Taraf Güvenlik Skorları | : | CertiK, Hacken, Immunefi gibi bağımsız platformlardan alınan güvenlik puanları, olası zafiyet bildirimleri ve geçmiş güvenlik olaylarına ilişkin kayıtlar değerlendirme kapsamındadır. |
| Transfer Takip Edilebilirliği | : | Kripto varlık, kullanıcı cüzdan adreslerini sistematik şekilde gizleyerek anonim transferlere olanak sağlayacak şekilde tasarlanmamış olmalıdır. Transfer işlemlerinin, düzenleyici otoriteler ve saklama hizmet sağlayıcıları tarafından şeffaf şekilde izlenebilir olması beklenir. |
| İzlenebilirlik | : | Kripto varlıkların işlem geçmişi, işlem blokları ve işlem yönleri itibarıyla kamuya açık blokzincir yapısında takip edilebilir olmalıdır. İzlenebilirlik düzeyinin sınırlı olması durumunda bu durum ayrıca değerlendirilir. |
| Çatallanma ve Güvenlik Riski | : | Kripto varlıkların geçmişte çatallandığı (forklandığı) durumlar ve bu süreçlerin güvenlik, bütünlük ve yatırımcı açısından yarattığı potansiyel riskler dikkate alınır. Çatallanma sonrası ortaya çıkan alternatif zincirlerin güvenliği ve kullanıcı mağduriyeti oluşturup oluşturmadığı da analiz edilir. |
4.2.1.6. Regülasyon Uyumu
Proje Sahibi ve İlk İhraç Değerlendirmesi | : | Projenin sahibi veya kripto varlığı ilk ihraç eden kişi/kuruluşun;
hususları değerlendirme kapsamındadır. |
| Hukuki Şeffaflık ve Mevzuat Uyumu | : | Projenin hukuki yapısının açık, net ve doğrulanabilir olması; kullanıcıya tanınan hakların sözleşmesel ve teknik olarak belirli ve sürdürülebilir şekilde yapılandırılmış olması beklenir. Gizlilik temelli yapılar barındıran veya teknik güvenlik açıklarına sahip projeler kabul edilmez. |
| SPK Düzenlemeleriyle Uyum | : |
|
| Yasal Yasak ve Sınırlamalar | : | Değerlendirmeye alınan kripto varlıkların dayandığı varlıkların ihracına veya bu varlıkların alım-satımına ilişkin olarak Türkiye’de veya yurt dışında ilgili otoritelerce herhangi bir sınırlama ya da yasak getirilmemiş olmalıdır. Varlıkların, yasa dışı işlemlerde kullanılma riski barındırmaması gerekir. |
| İlişkili Taraflar Kısıtı | : | Aşağıda sayılan kişi ve kurumlara ait olduğu tespit edilen kripto varlıklar, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından açıkça izin verilmediği sürece listelemeye alınmaz:
|
| Yurt İçi ve Yurt Dışı Düzenlemelere Uyum | : | Kripto varlığın Türkiye’de ve faaliyet gösterdiği diğer ülkelerdeki yasal statüsü, ihraç için herhangi bir düzenleyici kurumdan izin veya onay gerekip gerekmediği, varsa bu iznin alınıp alınmadığı ve söz konusu düzenlemelere aykırılık oluşturup oluşturmadığı hususları incelenir. |
| Genel Mevzuat Uyumu | : | Kripto varlığın Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri başta olmak üzere, Türkiye’deki ve uluslararası geçerliliği olan tüm düzenlemelere uyumlu olması beklenir. |
4.2.1.7. Fan Token Değerlendirmesi
| Token Sahiplerine Sağlanan Haklar | : | Fan token sahiplerine sunulan ayrıcalıklar; oy hakkı, özel içeriklere erişim, etkinlik katılımı gibi etkileşim fırsatları yönünden değerlendirilir. Sağlanan hakların somutluğu, sürdürülebilirliği ve token sahiplerine katma değer yaratma potansiyeli dikkate alınır. |
| Kulüp ve Marka Gücü | : | Fan token’ı ihraç eden spor kulübünün kamuoyundaki itibarı, marka değeri, taraftar sayısı ve bu kitlenin dijital ortamlardaki etkileşim potansiyeli analiz edilir. Kulübün genel güvenilirliği ve uzun vadeli itibarı da değerlendirme unsurlarındandır. |
| Taraftar Ekosistemi ve Görünürlük | : | Fan token’ın hedeflediği taraftar kitlesiyle olan etkileşimi, dijital mecralarda erişim gücü, taraftar bağlılığı ve sosyal medya platformları üzerindeki görünürlüğü değerlendirilir. Kamuoyundaki algı ve proje sahiplerinin toplulukla iletişim düzeyi de dikkate alınır. |
4.3. Listeleme Komitesi ve Görevleri
4.3.1. Listeleme Komitesi
Platformda işlem görecek kripto varlıkların değerlendirme süreçlerinin bütünlük ve denetim ilkesine uygun şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla, yönetim kurulu tarafından bir Listeleme Komitesi oluşturulur.
Komitenin yapısına ilişkin esaslar aşağıdaki gibidir:
Komite, en az üç (3) üyeden oluşur.
Üyelerin çoğunluğunun; finans, hukuk, bilgi teknolojileri, bilgi güvenliği veya dağıtık defter teknolojileri gibi ilgili alanlarda en az yedi (7) yıllık mesleki deneyime sahip olması gerekir.
Komite üyelerinden en az birinin şirketin yönetim kurulu üyesi olması zorunludur.
Komite üyeleri, gerektiğinde şirket personeli dışından seçilebilir. Ancak şirket personeli olan üyeler, yürürlükteki düzenlemelerde yer alan nitelik ve yükümlülüklere tabidir.
Komite üyelerinin herhangi bir adli sicil engeli bulunmamalı; finansal suistimaller, sermaye piyasası suçları, iflas ya da benzeri durumlarla ilişkilendirilmemiş olmalıdır.
Komite üyelerine ilişkin atama ve ayrılma işlemleri, gerekçeleriyle birlikte yasal yükümlülükler çerçevesinde ilgili kamu otoritelere yasal süresi içinde bildirilir.
4.3.2. Listeleme Komitesinin Görevleri
Listeleme Komitesi, platformda kripto varlıkların listelenmesi, listeden çıkarılması, askıya alınması veya yeniden işlem görmeye başlamasına ilişkin süreçleri yürütür. Görev ve sorumlulukları şunlardır:
| Karar Alma | : | Komite, bu prosedür ile ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, bir kripto varlığın listeye alınması veya listeden çıkarılması konusunda karar alır. Alınan kararlar, gerekli dikkat ve özen gösterilerek somut değerlendirme kriterlerine dayalı olarak verilir. |
| Değerlendirme Raporu Hazırlama | : | Her kripto varlık için ayrı ayrı değerlendirme raporu hazırlanır. Bu raporda, ilgili kripto varlığın prosedürde belirtilen kriterlere ve güncel düzenlemelere uygunluğu değerlendirilir. Mevcut bir kripto varlığın listeden çıkarılmasına ilişkin değerlendirmeler de aynı kapsamda yürütülür. Raporlar kayıt altına alınır ve gerektiğinde otoritelerle paylaşılmak üzere arşivlenir. |
| Uygulama Sürecini Yönetme | : | Listeleme veya listeden çıkarma kararları, komite tarafından hazırlanan raporlar doğrultusunda uygulamaya alınır. Bu kararlar şirketin resmi işlem süreçlerine dahil edilir ve teknik ekiplerce gerekli entegrasyonlar gerçekleştirilir. |
4.3.3. Raporlama ve Yasal Bildirimler
Listeleme Komitesi tarafından alınan kararlar ve oluşturulan raporlar, düzenleyici kurumlar ve yasal otoritelerle mevzuata uygun olarak paylaşılır. Gerektiğinde yasal yükümlülüklere uygun olarak işlem tesis edilir.
4.3.4. Periyodik Değerlendirme
Platformda işlem görmeye devam eden tüm kripto varlıklar, çeyrek dönemler (üç ayda bir) itibarıyla belirlenen Listeleme Değerlendirme Kriterleri doğrultusunda yeniden analiz edilir ve puanlanır. Bu periyodik değerlendirmeler, listeleme sonrası izleme ve risk yönetimi sürecinin bir parçası olarak yürütülür ve alınan puanlama sonuçları kayıt altına alınarak denetime hazır şekilde saklanır.
Değerlendirme sonuçlarına göre aşağıdaki aksiyonlar alınabilir:
| İzleme Listesine Alınma | : | Belirli eşiklerin altında puanlanan kripto varlıklar, risk işaretleri taşıdığı durumlarda kurum içi izleme listesine alınabilir. Bu varlıklar daha sıkı takip edilir ve kullanıcılar bilgilendirilir. |
| Statü Koruma | : | Performansında ciddi düşüş olmayan, güvenlik riski taşımayan ve temel kriterleri karşılamaya devam eden kripto varlıklar mevcut işlem statüsünü korur. |
| Box Etiketi Kaldırılması | : | Değerlendirme sonucunda yüksek performans sergilediği tespit edilen projeler için uygulanan kısıtlayıcı uyarılar (örneğin, “box” etiketi veya işlem sınırlamaları) kaldırılabilir. |
| Listeden Çıkarma Süreci Başlatılması | : | Performansı belirgin biçimde gerileyen, güvenlik zafiyeti tespit edilen veya listeleme kriterlerini önemli ölçüde kaybeden projeler için listeden çıkarma süreci başlatılır. Bu süreç Listeleme Komitesi’nin kararı doğrultusunda yürütülür. |
4.3.5. Listeden Çıkarma Esasları
Platformda işlem gören kripto varlıklar, belirli durumların gerçekleşmesi halinde liste dışına alınabilir. Listeden çıkarma süreci; yatırımcıların korunması, piyasa güvenliği, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve iç kontrol mekanizmalarının işletilmesi amacıyla yürütülür.
4.3.5.1. Listeden Çıkarma Sürecini Başlatan Gerekçeler
Aşağıdaki durumların tespiti halinde, ilgili kripto varlık için listeden çıkarma süreci başlatılabilir:
Yasal düzenlemelere aykırılık, düzenleyici otoritelerden gelen talimatlar veya kamuoyunu yanıltmaya yönelik eylemler,
Uzun süreli düşük işlem hacmi, kullanıcı ilgisinin ciddi oranda azalması,
Proje altyapısında kritik güvenlik açıklarının veya siber saldırıların ortaya çıkması,
Periyodik değerlendirme sonucunda minimum puan eşiklerinin altında kalınması,
Diğer büyük ve itibarlı kripto varlık işlem platformlarında yaygın şekilde listeden çıkarılmış olması.
4.3.5.2. Olağan Listeden Çıkarma Süreci
Olağan süreç, aşağıdaki adımlarla yürütülür:
İzleme Listesine Alınma:
Listeleme kriterlerini karşılamayan kripto varlıklar öncelikle iç izleme listesine alınır ve haftalık analizlere tabi tutulur.
Değerlendirme Raporu Hazırlanması:
Kriterleri karşılamamaya devam eden varlıklar için Listeleme Komitesi tarafından değerlendirme raporu hazırlanır.
Komite Kararı:
Değerlendirme sonucunda Komite kararı ile listeden çıkarma süreci başlatılır.
Kullanıcı Duyurusu:
Yatırma işlemlerinin durdurulacağı ve alım-satım piyasalarının kapanacağı tarihler en az 7 gün önceden kamuya açık duyuru kanalları üzerinden ilan edilir.
İşlemlerin Sonlandırılması:
Belirtilen tarihlerde yatırma işlemleri durdurulur.
Alım-satım işlemleri kapatılır, aktif emirler iptal edilir.
Kullanıcılara, varlıklarını çekmeleri için belirli bir süre tanınır.
Teknik gereklilik olması halinde, ağ değişimi (network migration) veya köprüleme (bridge) desteği sağlanabilir.
Bildirim:
Listeden çıkarılan kripto varlıklar Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.’ye bildirilir.
4.3.5.3. Derhal Listeden Çıkarma Gerektiren Haller
Aşağıdaki durumların tespiti halinde 7 günlük süre beklenmeksizin, ilgili kripto varlıklar derhal listeden çıkarılabilir ve tüm alım, satım ve transfer işlemleri durdurulabilir:
İlgili kripto varlığın mevzuata aykırı olduğunun tespiti veya bu yönde kamu otoriteleri ya da yargı mercilerinden resmi talep gelmesi,
Kripto varlığın veya ilişkili altyapının saklama kuruluşları tarafından teknik olarak desteklenememesi,
SPK tarafından ihraç edilen sermaye piyasası araçlarına ilişkin belirlenen esas ve yükümlülüklere uyumsuzluk,
Akıllı sözleşmelerin gerekli asgari unsurları içermemesi veya hatalı olması,
Dayanak varlığın yasal olarak ihraç edilmesinin veya alım-satımının yasaklanmış olması,
Proje sahibine olağanüstü yetkiler tanıyan yapılar içermesi,
Proje sahibinin AML/KYC düzenlemelerine aykırı hareket ettiği, yasaklı listelerde yer aldığı veya suç bağlantısının bulunduğu durumlar,
Cüzdan gizleme ya da takip edilemez transferler gibi şeffaflığa aykırı tasarımlar içermesi,
Soğuk cüzdanlarda güvenli biçimde saklanamaması,
Kripto varlığın, aşağıda belirtilen kişiler veya kuruluşlara ait olması:
Paribu’nun kendisi,
Yönetim kurulu üyeleri, genel müdür, genel müdür yardımcıları ile bunların eş ve velayet altındaki çocukları,
Bu kişilerin %10 veya üzeri paya sahip olduğu şirketler,
SPK tarafından birlikte hareket ettiği belirlenen diğer gerçek veya tüzel kişiler.
4.3.5.4. Global Ölçekte Listeden Çıkarma
Bir kripto varlık, dünya genelinde itibarlı kripto platformları tarafından yaygın biçimde listeden çıkarılmışsa, Paribu ilgili varlığı 7 günlük süre beklenmeksizin ve en az 1 gün önceden kamuya duyurarak listeden çıkarabilir.
4.3.5.5. Olağanüstü Hallerde Derhal Uygulama
Global piyasalarda ortaya çıkan ciddi teknik, hukuki veya sistemsel olağanüstü durumlar nedeniyle, komite kararı beklenmeksizin ve ön bildirim süresi uygulanmaksızın ilgili kripto varlık doğrudan listeden çıkarılabilir.
4.3.5.6. Kullanıcı Bilgilendirme ve Varlıkların Geri Dağıtımı Süreci
Bir kripto varlığın platformdan listeden çıkarılmasına karar verildiğinde, kullanıcıların bilgiye zamanında ve açık şekilde erişebilmesi esas alınır. Bu süreç aşağıda belirtilen ilkelere uygun olarak yürütülür:
4.3.5.6.1. Kullanıcılara Bilgilendirme
Olağan listeden çıkarma hallerinde, kripto varlık ile ilgili alım-satım ve yatırma işlemlerinin ne zaman durdurulacağı, çekim süresinin son günü ve uygulanacak diğer adımlar en az yedi (7) gün önceden kullanıcıların kayıtlı iletişim kanalları üzerinden duyurulur.
Global ölçekte listeden çıkarılma kararı alınmış veya olağanüstü bir durum gelişmişse (örneğin güvenlik ihlali, yasal engel, ağ çökmesi), kullanıcılar en az bir (1) gün önceden bilgilendirilmek kaydıyla işlem durdurma ve liste dışı bırakma işlemleri uygulanabilir. Global piyasalarda ortaya çıkan olağanüstü durumlar sebebiyle yapılan listeden çıkarma işlemlerinde bir (1) günlük süre de beklenmeyebilir.
4.3.5.6.2. Süreç Adımları
Alım-Satım İşlemlerinin Sonlandırılması:
Duyuruda belirtilen tarihte ilgili kripto varlık için alım-satım işlemleri durdurulur. Açık emirlerin kullanıcılar tarafından iptali önerilir; iptal edilmeyen emirler bildirilen sürede sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir ve varlıklar kullanıcı hesaplarına mislen iade edilir.
Yatırma İşlemlerinin Kapatılması:
Duyuruda ilan edilen tarihte ilgili kripto varlık için yatırma (deposit) işlemleri tamamen durdurulur.
Çekim Süreci:
Kullanıcılara, ilgili kripto varlığı güvenli bir cüzdana veya başka bir platforma çekebilmeleri için makul bir süre tanınır. Bu süre boyunca teknik destek sağlanır ve sürecin sorunsuz şekilde tamamlanması için gerekli bilgilendirme yapılır.
Alternatif Geri Dağıtım:
Paribu, ilgili çekim süresi sonunda kullanıcılar tarafından çekilmeyen kripto varlık bakiyelerini, piyasa koşulları ve kullanıcı lehine olmak üzere, Paribu marketindeki ortalama fiyat esas alınarak Türk Lirası’na çevirebilir. Bu işlem yalnızca:
Açık şekilde duyurulmuş,
Kullanıcının süresi içinde çekim yapmadığı hallerde,
Operasyonel gerekliliklerin varlığı halinde,
uygulanır. Dönüştürülen tutarlar, varsa komisyon ve operasyonel maliyet kesintileri sonrasında kullanıcının TL bakiyesine aktarılır.
Nihai Listeden Çıkarma:
Çekim süresinin sona ermesiyle birlikte ilgili kripto varlık tamamen işlem listesinden kaldırılır ve artık platform üzerinden herhangi bir işleme konu edilemez. Teknik operasyon gereği, varlığa ilişkin sıcak cüzdan altyapıları kapatılır.
4.3.5.6.3. Olağanüstü Hallerde Uygulama
Olağanüstü bir güvenlik açığı, düzenleyici talep veya sistemsel kriz gibi acil durumlarda, Paribu ilgili kripto varlığı bekleme süresi olmaksızın işlem listesinden çıkarabilir. Bu durumda kullanıcılar en kısa sürede bilgilendirilir ve mağduriyet oluşmaması için gerekli tüm teknik ve operasyonel önlemler alınır.